Xαμηλό το παγκόσμιο επίπεδο της εταιρικής διαφάνειας

Του Γιώργου Νεοφύτου*

Έρευνα της Διεθνούς Διαφάνειας δείχνει το χαμηλό επίπεδο της εταιρικής διαφάνειας. Η έρευνα διεξήχθη σε 100 εταιρείες αναδυόμενων χωρών όσον αφορά τις πρακτικές για δημοσιοποίηση. Οι εταιρείες επιλέγηκαν από την λίστα του Global Challengers 2011 και τα στοιχεία που συλλέχθηκαν ήταν μεταξύ 21 Ιανουαρίου και 18 Μαρτίου 2013. Το δείγμα αποτελείτο από 28 εταιρείες βασικών υλικών, 23 βιομηχανίες, 20 καταναλωτικών προϊόντων και οι υπόλοιπες 29, από 6 άλλους κλάδους.

Τα στοιχεία αναλύθηκαν σε 3 διαστάσεις:

  • Αναφορές σε προγράμματα καταπολέμησης της διαφθοράς
  • Οργανωτική Διαφάνεια
  • Αναφορές ανά χώρα

Οι 3 αυτές διαστάσεις είναι σημαντικές στο επίπεδο της εταιρικής διαφάνειας, γιατί δείχνουν τον δείχτη επίγνωσης και δέσμευσης για την καταπολέμηση της διαφθοράς, δείχνουν διαφάνεια στις γεωγραφικές περιοχές που δραστηριοποιούνται και διαφαίνεται σε ποια χώρα πρέπει να λογοδοτούν οι εταιρείες για τη συγκεκριμένη δραστηριότητά τους.

Το μέσο αποτέλεσμα ήταν 3,6 στα 10. Μόνο 1 στις 4 από τις 100 εταιρείες πέτυχε αποτέλεσμα μεγαλύτερο από το 5 στα 10. Αυτό δείχνει το μεγάλο κενό στα επίπεδα διαφάνειας που αναμένεται, ειδικά από μεγάλες εταιρείες που προσδοκούν να γίνουν παγκόσμιοι παίχτες.

Αυτό το αποτέλεσμα αντανακλά την έλλειψη αναγνώρισης για τη σημαντικότητα της διαφάνειας σαν οικοδόμημα καλής διακυβέρνησης και διαχείρισης των κινδύνων διαφθοράς. Επίσης αυτές οι αναδυόμενες εταιρείες υστερούν στην αποδοχή της ευθύνης που πρέπει να έχουν οι πολυεθνικές εταιρείες για να εκπληρώσουν  τις προσδοκίες των άμεσα ενδιαφερομένων για διαφάνεια. Από την άλλη υπάρχει και το θετικό: το γεγονός ότι κάποιες εταιρείες αποδίδουν καλά σε συγκεκριμένες πτυχές της έρευνας υποδεικνύει ότι είναι δυνατή η βελτίωση και καταρρίπτει το επιχείρημα ότι οι γνωστοποιήσεις τους βάζουν σε ανταγωνιστικό μειονέκτημα.

Η έκθεση αφιερώνει ολόκληρο τμήμα για την επίδοση εταιρειών από τη Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική (χώρες BRICS), αφού θεωρούνται σημαντικές στις αναδυόμενες αγορές στην παγκόσμια οικονομία με 20% της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής και 15% του παγκόσμιου εμπορίου.  επίσης αποτελούν τα ¾ του δείγματος στην έρευνα. Από αυτές, η Κίνα υστερεί σε όλες τις διαστάσεις με γενικό αποτέλεσμα μόνο 2 στα 10, σε αντίθεση με την Ινδία με αποτέλεσμα 5,4 στα 10. Στις αναφορές ανά χώρα η Ινδία πάλι έχει το καλύτερο αποτέλεσμα, αλλά με μόνο 2,9 στα 10.

Οι δημόσιες εισηγμένες εταιρείες που οι μετοχές τους διαπραγματεύονται σε χρηματιστήρια, αποδίδουν καλύτερα από τις μη εισηγμένες που περιλαμβάνουν τις ιδιωτικές και κρατικές εταιρείες. Οι δημόσιες εισηγμένες είχαν 5,3 στα 10 σε προγράμματα καταπολέμησης της διαφθοράς, ενώ οι κρατικές και ιδιωτικές 3 και 3,7 στα 10 αντίστοιχα. Οι απαιτήσεις των χρηματιστηρίων σίγουρα έχει θετική επίδραση στο επίπεδο των γνωστοποιήσεων των εταιρειών.

Η Διεθνής Διαφάνεια προτείνει διάφορες πρακτικές, βασισμένες στα αποτελέσματα, με τον κάθε άμεσα ενδιαφερόμενο να μπορεί να βοηθήσει σε όλες τις διαστάσεις. Τα πιο σημαντικά είναι τα ακόλουθα.

Εταιρείες αναδυόμενων αγορών πρέπει πρώτα απ΄ όλα να λογοδοτούν δημόσια. Πρέπει να αναγνωρίσουν την ευθύνη τους να είναι διαφανείς για όφελος των άμεσα ενδιαφερόμενων, να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν βέλτιστες πρακτικές σε πολιτικές και προγράμματα καταπολέμησης της διαφθοράς.

Οι εταιρείες από τις χώρες BRICS πρέπει να ανταγωνιστούν εταιρείες από αναπτυγμένες αγορές σε όλα τις πτυχές των δραστηριοτήτων τους, συμπεριλαμβανομένου τις πρακτικές καταπολέμησης της διαφθοράς.

Οι κυβερνήσεις μπορούν να ενδυναμώσουν τις νομικές απαιτήσεις για εταιρικές γνωστοποιήσεις.

Αστικοί οργανισμοί μπορούν να επηρεάσουν την στάση των εταιρειών με πολυεθνικές εργασίες που δραστηριοποιούνται ή είναι εγκατεστημένες στις χώρες τους με το να τους ενθαρρύνουν να βελτιώσουν το βάθος και την έκταση της δέσμευσής τους για διαφάνεια.

Οι επενδυτές από μέρος τους μπορούν να εξασκήσουν επιπρόσθετη πίεση με το να ζητούν οι εταιρείες αναδυόμενων αγορών να κάνουν αναφορά στις 3 διαστάσεις που μελετήθηκαν στην έκθεση και να λαμβάνουν υπόψη αυτή την πληροφόρηση στις επενδυτικές τους αποφάσεις.

Download the report | View online

*Ο Γιώργος Νεοφύτου είναι μέλος της ΔΔΚ