Χαρτογράφιση του Λόμπυ στη Κύπρο

H έκθεση δείχνει ότι οι πρακτικές lobbying στην Κύπρο περιβάλλονται από ένα πέπλο μυστικότητας ενώ επιτρέπουν στην ευνοιοκρατία να επηρεάσει τις δημόσιες διαδικασίες λήψης αποφάσεων

Λόγω του ότι στην Κύπρο υπάρχει απουσία κανονιστικών ρυθμίσεων για το lobbying, η προσπάθεια επηρεασμού των φορέων λήψεις αποφάσεων είναι μια αρκετά διαδεδομένη πρακτική στην Κύπρο, και λαμβάνει χώρα κυρίως σε ανεπίσημες συναντήσεις και σε κοινωνικές εκδηλώσεις, λέει το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου στην πρώτη ολοκληρωμένη έκθεση για το lobbying στην Κύπρο.

«Σε μια χώρα όπου η ευνοιοκρατία, η δωροδοκία και ο νεποτισμός ευδοκιμούν, οι κινδύνοι απο το ανεξέλεγκτο και αδιαφανής Lobbying είναι πράγματι ανησυχητικοί και δεν μπορούν να αγνοηθούν. Ως επι το πλείστον, το lobbying θα πρέπει να βγεί απο τις σκιές, ενώ παράλληλα θα πρέπει να νομοθετηθεί» είπε η Δρ. Μαρία Κραμβία Καπαρδή, συντονίστρια της Κυπριακής ερευνητικής ομάδας του ΤΕΠΑΚ και πρόεδρος της Διεθνούς Διαφάνειας Κύπρος. «Καλούμε την κυβέρνηση να περάσει νομοθεσία για τη ρύθμιση του lobbying, καυ υπογραμμίζουμε την επείγουσα ανάγκη για να αντιμετωπιστεί η έλλειψη ουσιαστικής ρύθμισης αναφορικά με το lobbying εντός του ευρύτερου πλαισίου της ακεραιότητας, συμπεριλαμβανομένων και ρυθμίσεων για την πρόσβαση σε πληροφορίες, την προστασία υπαλλήλων που προβαίνουν σε καταγγελίες δυσλειτουργιών (whistleblowing), τη δήλωση περιουσιακών στοιχείων, τη σύγκρουση συμφερόντων και το φαινόμενο των «περιστρεφόμενων πορτών».

Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι δεν υπάρχει καμία υποχρεωτικό μητρώο για την καταγραφή και δημοσιοποίηση των δραστηριοτήτων των ομάδων λόμπι στην Κύπρο, οι Κύπριοι δεν έχουν επαρκείς γνώση σχετικά με το ποιος ασκεί πιέσεις σε ποιον, και για ποιο σκοπό. Σε συνδυασμό με ένα ξέσπασμα σκανδάλων διαφθοράς, ιδιαίτερα μετά την κατάρρευση του Κυπριακού χρηματοπιστωτικού τομέα, η πρακτική της άσκησης πιέσεων, και κατά συνέπεια οι λομπίστες, εκλαμβάνονται με αρνητικό τρόπο στην Κυπριακή κοινωνία.

Η έκθεση είχε σκοπό την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο η Κύπρος έχει ένα διαφανής, δεοντολογικό και ανοικτό πλαίσιο για το lobbying και τη λήψη αποφάσεων. Η Κύπρος πέτυχε απο τις χαμηλότερες βαθμολογίες στην Ευρώπη, με συνολική βαθμολογία μόλις 14% (7% στην Διαφάνεια, 21% στην Ακεραιότητα Μηχανισμών και 13% στην Ισότητα της Πρόσβασης).

Η Κυπριακή αξιολόγηση αποκαλύπτει ότι η έλλειψη της οποιασδήποτε ουσιαστικής ρύθμισης για το lobbying έχει αφήσει εκτεθημένη την Κύπρο στους κινδύνους απο την αθέμιτη επιρροή ορισμένων ομάδων συμφερόντων στους φορείς λήψης αποφάσεων. Τα ευρήματα της έκθεσης υποδεικνύουν ότι το Κυπριακό νομικό πλαίσιο δεν ευνοεί το διαφανής και δεοντολογικό lobbying, καθώς χαρακτηρίζεται από σημαντικές ανεπάρκειες στις ισχύουσες νομοθεσίες, απουσία αναγκαίας ρύθμισης για τήρηση των βασικών πρότυπων διαφάνειας που προβλέπονται από άλλα μέλη της ΕΕ καθώς και τρίτες χώρες, και έλλειψη ισχυρών μηχανισμών ακεραιότητας για τη ρύθμιση των ομάδων συμφερόντων αλλά και εκείνων που δέχονται τις πιέσεις.

Προκειμένου το lobbying να καταστεί μια θετική δύναμη σε μια δημοκρατική κοινωνία, θα πρέπει να καθιερωθεί η διαφάνεια ως μέσο πρόληψης της πολιτικής διαφθοράς. Ως εκ τούτου, η έκθεση συνιστά την δημιουργία ενός υποχρεωτικού ‘Μητρώου για βουλευτές και υψηλόβαθμους κυβερνητικούς αξιωματούχους’ που δέχονται πιέσεις για σημαντικά θέματα. Αυτό θα υποχρεώσει τους λομπίστες και τους υπεύθυνους λείψης αποφάσεων να αποκαλύψουν πληροφορίες σχετικά με τις μεταξύ τους συναντήσεις και επαφές.

Σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί η ισότητα στην πρόσβαση και να επιτραπεί  η ποικιλόμορφη συμμετοχή στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, προτείνεται επίσης όπως δημιουργηθεί ένα επίσημο ‘Μητρώο άσκησης πίεσης’, το οποίο θα είναι δημοσιευμένο στην ιστοσελίδα του Κοινοβουλίου, για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη που επιθυμούν να ακουστούν από τις κοινοβουλευτικές επιτροπές. Τα ενδιαφερόμενα μέρη θα έχουν τη δυνατότητα να εγγραφούν στο Μητρώο αυτό, μέσω του οποίου θα λαμβάνουν προσκλήσεις για τις συνεδριάσεις της κοινοβουλευτικής επιτροπής που τους ενδιαφέρει.

«Τα στοιχεία της έκθεσης υποδηλώνουν ότι η Κύπρος έχει πολύ δρόμο να διανύσει πριν να είναι σε θέση να ρυθμίσει αποτελεσματικά  τις ομάδες λόμπι, εκείνους που δέχονται τις πιέσεις, και γενικά την πρακτική της άσκησης πίεσης» είπε η Κραμβία-Καπαρδή. «Το Ευρωβαρόμετρο του 2013 επισημαίνει ότι το 83% των Κυπρίων (το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ) πιστεύει ότι ο μόνος τρόπος για να πετύχει η επιχείρηση του, είναι μέσα από τις πολιτικές διασυνδέσεις. Αυτή η αντίληψη πρέπει να αλλάξει αν θέλουμε ξένους επενδυτές να μας πάρουν στα σοβαρά. Έτσι, η διαφανής και ηθική πρακτική των ομάδων συμφερόντων είναι επιτακτική ανάγκη στη χώρα μας».

Η έκθεση στα Αγγλικά (PDF)

Η έκθεση στα ελληνικά (PDF)